Muzeum Historii Rzeczpospolitej. Głos w debacie publicznej

Zamek Krzyżtopór - Gotowy projekt Muzeum Historii Rzeczpospolitej

Właśnie obejrzałem główną stronę Muzeum Historii Polski, którą koronuje makieta okropnych budynków w stylu niemieckiego Bauhausu mało z polską historią i architekturą mającymi wspólnego.

"Zwycięski" projekt wykonali architekci z Luksemburga, Bohdan Paczowski i Spółka. Minister Zdrojewski przesunął datę z 2013 roku na 2018. Brak pieniędzy.

Autorem wiodącego artykułu na ten temat był pan Tomasz Merta, Wiceminister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który zginął w zamachu smoleńskim 10 kwietnia 2010. Na tym etapie, a więc w roku 2009, panował pewien entuzjazm wokół tego projektu, i sam autor zdawał sobie sprawę, że będzie potrzebna debata publiczna co do szczegółów. Aczkolwiek pan Merta był polskim konserwatystą i głównym konserwatorem zabytyków, to jednak z wizji muzeum, które nam pozostawił nie bardzo by to wynikało. No, cóż jeśli o projekty architektoniczne chodzi, to można mieć odmienne poglądy, tym bardziej że Polacy - po wejściu do UE - bardzo łatwo poddali się czarowi nie do końca przemyślanej modernizacji. Hura-optymizm, który ogarnął część naszego społeczeństwa każe równać w górę, czyli "doganiać - rozsypującą się - Europę". Ale, zabrakło właśnie tego (konserwatywnego!) kroku w tył. Bo po co sięgać po nowe skoro mamy swoje własne, i lepszej jakości.

Z całym szacunkiem dla poglądów autora, tej "super-nowoczesnej" wizji jakoś nie widzę. Wierzę jednak, że on sam był by otwarty na polemikę. Był bowiem związany ze środowiskiem patriotycznym, a w roku 2005 należał nawet do Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich. Już za same wspomaganie inicjatywy tak potrzebnego muzeum polskiej historii należy mu się uznanie. Zresztą Rzeczpospolita uznała jego zasługi. Polska roku 2014 to nie ten sam kraj sprzed 10 kwietnia 2010.

Rzecz jednak dotyczy wspólnego dobra, dlatego też polski rząd - jeśli taki powstanie - musi być oceniony rownież pod kątem stosunku do rodzimej historii. Nie może być bowiem mowy o dojrzałym europejskim narodzie bez konsekwentnej polityki historycznej, która nawiązuje do najlepszych kart jego historii. W Muzeum Historii Rzeczpospolitej powinno być miejsce dla tego wszystkiego co Polaków jako naród charakteryzuje i łączy: sarmatyzm, rycerskość, religijność, umiłowanie dla wolności i sprawiedliwości. Wielonarodowy dorobek Rzeczpospolitej powinien być potraktowany z należytą uwagą; powinno być tam miejsce na szlachetczyznę, ale i rolę miast (małą skądinąd), powinien znaleźć się tam polski, ukraiński, litewski czy białoruski chłop, ale też i szlachcic. Rzeczpospolita Polska to orzeł biały, bocian i koń, ale także (w przeszłości) Pogoń i Archanioł. Dumą Rzeczpospolitej jest husaria i kawaleria, architektura Lwowa i Wilna, dziedzictwo wszystkich polskich dzielnic, dawnych i obecnych.

To jest nasza pamięć i nasza tożsamość, bez nich trudno mówić o Polsce przyszłej. Powinniśmy odrzucić raz na zawsze głupkowate: "no, dość już historii, budujmy przyszłość ". To jest program Mazowieckiego, Michnika i Geremka i im podobnych. Jego konswekwencją jest PO-olska III RP jej Realpolitik, kraj bezrządny, protektorat niemiecko-rosyjski. Ku uciesze gawiedzi politykę anty-historyczną w Polsce od lat prowadzą/prowadzili zawodowi historycy licealni i uniwersyteccy: Komorowski, Tusk, Michnik, Garlicki, Modzelewski, Geremek itp.

Rzeczpospolita Trojga Narodów

Powracając do artykułu: Jako merytoryczny konsulatant w Centrum Edukacji Obywatelskiej, z pewnością miał pan Merta na sercu edukację młodego pokolenia dla lepszej Polski. Dziś jednak to Platforma Obywatelska realizuje swój program anty-historyczny i anty-narodowy, i nie zanosi się na to, że znajdą się pieniądze na obiecane Muzeum Historii Polski. Jednakże nawet ta wizja ś .p. pana Merty, nie za bardzo satysfakcjonuje, gdyż pełna jest unowocześnionych kompromisów, które bardziej chyba uszczęśliwiłyby władze w Brukseli, Moskwie czy Berlinie niż przeciętnego miłośnika polskiej historii. Możnaby na odczepkę przejść do porządku dziennego, westchnąć głęboko, zachwycić się i rzec - "Oh, co za piękne nowoczesne budynki, jakie cudne, nowe muzeum!" Mądrość jednak podpowiada co innego: Przy dzisjejszej władzy to lepiej by ten projekt opóźnić, bo mógłby się on przerodzić w szał radości Tuska, który tylko marzy by nowe muzeum realizowało wytyczne głównych kierunków politycznych Unii Europejskiej, więc by w tym zakresie służyło dalszemu fałszowaniu oraz zawłaszczaniu polskiej historii dla bieżących celów "przyszłego" europejskiego superpaństwa. Więc bardzo mnie to martwi, bo po Pałacu Kultury - prezencie od Stalina - Warszawa dostanie w spadku post-obywatelskiego i post-europejskiego gniota, bo przecież ta chora Unia nie będzie trwała wiecznie. Pozatem, moim skromnym zdaniem, Muzeum powinno powstać w Łodzi, mieście o dużym potencjale, które od lat jest traktowane po macoszemu. Dodatkowym walorem - obok centralnego położenia - jest obecność w tym mieście Wyższej Szkoły Filmowej i Teatralnej oraz Uniwersytetu, które to uczelnie stanowią doskonałe zaplecze naukowe dla Muzeum Rzeczpospolitej, bo taka nazwa wydaje mi się odpowiedniejsza. Warszawa ma już dość muzeów; Warszawie są potrzebne łuki triumfalne.

Pan Merta głaskał nas troche po głowie obiecując, że w Muzeum będzie miejsce i na Powstanie Warszawskie, a nawet na Polskie Państwo Podziemne i Księstwo Warszwskie, a także trochę ulegał liberalnej frazeologii. Generalne wrażenie jakie wyniosłem z lektury artykułu, to takie że ma to być bardzo ważne, wyważone muzeum, ba... kompromis. W "głębokiej trosce" o młodych ludzi pan vice-minister w rządzie Tuska szykował nam muzeum uniwersalne, super-nowoczesne, gdzie za wszelką cenę trzeba będzie uniknąć "niestrawnego dydaktyzmu, hagiografii czy nieumiarkowanie dawkowanego patosu". A potem dodawał - " Tradycja walki o naszą i waszą wolność musi być w nim równie ważna, jak często lekceważona i spychana na margines tradycja umiejętnego zagospodarowywania wolności". Odniosłem przez moment wrażenie, że w takim muzeum ma być optymistycznie i radośnie jak na czekoladowym wiecu przed "pałacem Komorowskiego" (którego pan Merta - niestety- nie doczekał), a w założeniu ma pokazać jak to Polacy pod egidą PO budują anty-faszystowskie społeczeństwo "obywatelskie". Można wyczuć jak głęboko pan minister myślał nad każdym zdaniem, a pozatem też często można usłyszeć za jego plecami oddech "świętego-triumwiratu". Cały koncept, mimo pozorów dobrej woli, wygląda mi na z góry ulepiony kompromis PO-olów z Merkel i Putinem, szkoda tylko że człowiek Prawa i Sprawiedliwości dał się w to wmieszać. Pamiętać należy, że przed 10 lipca 2010, granice pomiędzy PiS-em i PO były bardziej płynne. Strach pomyśleć, że po putinowskiej "rurce z Krymem" znowu się robią płynne. A wszystko tylko po to by nie drażnić niedźwiedzi. No, ale już prawie udobruchał pan Merta rodaków tym oto długim stwierdzeniem, które mówi dużo, ale nic w sumie konkretnego: "Nie zapominając więc o krzywdach i cierpieniach, warto w Muzeum zaakcentować to, co było optymistycznego i porywającego w naszych dziejach, warto uwypuklić polski model dobrego życia, pokazać wartość naszej obyczajowości (a jest ona częściej przedmiotem kpin niż rozważnego namysłu), różnorodność i fascynującą siłę polskiej kultury." Bardzo pięknie. Wystarczy popatrzeć na projekt Paczowskiego i chce się odrazu płakać. Polska obyczajowość w tych blokach?

No dobrze. ale po co Polakom znowu te niemieckie bloki, po co te wszystkie kompromisy. Kompromis jest dobry jak czemuś służy, a ten nie służy niczemu pożytecznemu, a już szczególnie polskiej historii traktowanej rzetelnie. Wybór gmachu jest sprawą zasadniczą, i w moim odczuciu powinna to być dość dokładna replika Zamku Krzytopór. Koncept krzyża, który od ponad 1000 lat wiąże nas z Chrześcijaństwem, oraz topora - reprezentującego wspaniałe tradycje I Rzeczpospolitej, byłby strzałem w dziesiątkę.

Czy Muzeum Historii Rzeczpospolitej musi być supernowoczesne? Odpowiedź jest prosta: nie musi, i nie powinno być. Muzeum powinno wreszcie spełnić aspiracje narodowe Polaków tak by w sposób najdoskonalszy i najpiękniejszy jak jest to możliwe pokazać naszą piekną historię, a szczególnie tą od lat skrywaną w zawilgoconych piwnicach i zawartą w starych księgach często pisanych nie tylko po polsku, ale także połacinie i białorusku. Jest jeden problem: jak nauczyć polskich polityków by w jasny sposób wyrażali wolę Polaków oraz polską rację stanu. Tymczasem wszystkie niemal opinie są wygłaszane tak by zadolwolić premiera, prezesa, szefa partii, Unię, Moskwę, Berlin, ministra czy prezydenta.

Trzeba jasno żądać: żadnych Bauhasów, żadnych super-nowoczesnych muzeów w ramach tego projektu, bo Polsce potrzebne jest Muzeum Historii Rzeczpospolitej dumnej, walecznej i bogatej, a to po to by każdy zwiedzający cudzoziemiec nie miał żadnych wątpliwości, że Polska została niemal totalnie okradziona. Mamy na to dokumenty. Pokażmy je obcym!!!

Ja - broń Boże - nie apeluję tu o wyrugowanie wewnątrz Muzeum komputerowego oprzyrządowania, multi-mediów czy technologicznych osiągnięć naszego czasu, no nie.

Ale stałoby się źle gdyby zrobiono tu jakiś nowy Zamek Ujazdowski, gdzie o Polsce mielibyśmy uczyć się tylko z projektorów i nudnych plansz. Tu są potrzebne narodowe skarby, a wszystko musi być ujęte we właściwą artystyczno-architektoniczną formę.

Dostojeństwo starych murów

Dopełnieniem Krzyżtopora powinny być wątki architektoniczne z Kamieńca Podolskiego, Lwowa i Wilna. Historia ziem od Polski oderwanych powinna być szczególnie w tym ważnym muzeum uwypuklona. Jest to kwestia naszego narodowego, od lat upokarzanego, honoru. Więc tym razem, żadnych kompromisów z "ludową władzą", żadnego chowania po piwnicach obrazów hołdów ruskich carów przed polskim królem.

Bardzo konieczna w tym kontekście byłaby też kolekcja orientaliów. Należałoby się odnieść też do założeń parkowych w dawnych pałacach magnackich. Powinny powstać wokół arkadia, a nawet makiety lwowskich kamienic - Czarnej i Królewskiej. Złotem powinien ślnić zasobny pomorski Gdańsk. Polska powinna być pokazana jako zamek, pałac z dworem, kościołem, parkiem i ogrodem, bo taką niegdyś była. Nie trudno sobie wyobrazić we wnętrzach takiego Muzeum powiększone sztychy polskich miast, arrasy, stroje szlacheckie, insygnia królewskie, zdobycze tureckie. W zbiorach Kościoła Katolickiego w Polsce jest mnóstwo eksponatów, które również powinny ozdobić wnętrza Muzeum Rzeczpospolitej. Historia Polski i Kościoła Rzymskiego są ze sobą związane trwałym, wiecznym związkiem, i nie powinniśmy jako naród dopuścić by związek ten został rozluźniony. Ponieważ wszystkiego w jednym muzeum nie da się pokazać, więc to właśnie I Rzeczpospolita, ta przez lata przemilczana, najlepsza Polska jaka mieliśmy, powinna być najobszerniej pokazana. Historia Polski powinna kończyć się na walkach Żołnierzy Niezłomnych z narzuconą, bolszewicką, władzą.

Wyobrażam sobie, że w warunkach łódzkich również powinno powstać stopniowo skrzydło Muzeum prezenujące polski przemysł, w tym zagłębia borysławskiego. Ważnym dodatkiem powinny być opiowane technika cyfrowa archiwalia, które pozwolilyby by muzeum funkcjonowało również jako placówka naukowa. Jeśli w Łodzi powstałoby w przyszłości duże lotnisko, to z pewnością znaleźliby się chętni by takie muzeum zobaczyć.

Bardzo bym przestrzegał przed dużymi, pustymi przestrzeniami z małą ilością eksponatów. Nie ma sensu na pozowanie na Koreę lub New Tate w Londynie. Nowoczesność multimedialna, która mogłaby być użyta w celach dydaktycznych, musi też w takim muzeum znaleźć miejsce, ale musi być zamaskowana historią. Filmy animowane, komiksy, slajdy oraz pokaz filmów historycznych z pewnością przyciagnie wielu młodych, kochających swój kraj, Polaków. Muzeum Historii Rzeczpospolitej musi być skarbcem narodowej kultury, z którego każdy Polak ma wyjść dumny i pokrzepiony, a nie zniesmaczony kompromisami i upokorzony ciągłym biciem w piersi. Trzeba zrobić wszystko by PO-lskie muzeum nigdy nie powstało.

Z historią na bakier:

To to wyglada jak niemieckie lotnisko wojskowe: Nein Danke, Herrn Gropius! Nein, nein!

dr Zygmunt Jasłowski

14.05.2014r.
RODAKpress